Inmiddels ruim twee jaar bekleedt de in Hilversum geboren Erfgooiersdochter de functie van directeur-rentmeester, als opvolger van Karen Heerschop (eveneens een Erfgooiersdochter). Zelf woont zij samen met haar man Frans alweer enige jaren in Utrecht. “Maar al mijn voorvaderen komen hier vandaan, zij hebben dit landschap gemaakt. Mijn vader, een metselaar, was echt een natuurliefhebber. Nam mij en mijn broer en twee zusjes mee de natuur in. Ik heb altijd gespeeld op de heide.”

Het gesprek met Kos vindt niet plaats midden op de heide, maar ‘gewoon’ in het bezoekadres van het Goois Natuurreservaat (GNR) aan de Nieuwe Meentweg; op een steenworp afstand van het Media Park, maar toch ook weer middenin de natuur. Samen met haar woordvoerder neemt Kos plaats aan een tafel die meer dan groot genoeg is om anderhalve meter afstand te houden. Opvallend in de ruimte is een schilderij met daarop een kudde schapen, met rechtsonder de tekst ‘naar Mauve’. Wie de schilder is, is niet bekend. Fraai is het werk wel.

Kos zelf kijkt liever door het raam naar buiten. Laatst zag zij voor het eerst sinds een jaar een ree. Door de drukte in de natuur het afgelopen jaar - veel mensen hadden immers niets anders te doen dan wandelen of fietsen - hebben veel dieren zich niet of nauwelijks laten zien. Nu komen zij weer wat meer tevoorschijn. “Het is waanzinnig druk geweest”, kijkt Kos terug op de afgelopen anderhalf jaar. “In Nederland zijn er ook niet veel veel authentieke gebieden als dit, maar meer mensen zouden zich kunnen realiseren hoe uniek en bijzonder dit is.”

Maar toch nog even terug naar haar jeugd. Kos zelf woonde tot haar tiende in een flat en de hei was voor haar haast de enige mogelijkheid om buiten te spelen. Haar vader leerde haar altijd om goed te kijken. Niet alleen naar het groen, maar ook naar een konijn of egel. “Ook de verschillende seizoenen en de veranderingen in de natuur kreeg je zodoende mee. En als ik naar de middelbare school, Laar & Berg fietste, reed ik door de natuur. De schoolpauzes bracht ik door op de hei. Geweldig. Te weinig mensen realiseren zich hoe uniek wij het hebben met deze natuur; de natuur die verloren dreigde te gaan in 1932 (vanwege de bouw van een ‘tuinstad’, bedoeld voor Amsterdammers, op de heide tussen Bussum, Laren en Hilversum, red.).” 

Afrika

Die Gooise natuur, zegt zij zelf, is ook een belangrijke reden dat Kos in Utrecht biologie ging studeren. Vervolgens ging zij aan de slag als biologiedocent in West-Friesland en Volendam. Met haar echtgenoot Frans, ook een Hilversummer, vertrok zij vervolgens namens de Wereld Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (VN) naar Afrika. Kos was werkzaam in Zambia, Malawi en Madagaskar. Tevens is op dat continent haar enige dochter, Lisa (nu 30 jaar), geboren. Na Afrika werkte Kos voor de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de FAO in Rome. Ook, beseft zij, net als nu geen verkeerde plek om te wonen en werken. 

Maar toen haar dochter 9 was, keerde het gezin terug naar Nederland. “Nederland is voor kinderen een fantastische land met goed onderwijs”, is de uitleg. “We kwamen uit bij een woning in Utrecht, daar hadden wij familie en het was ook dichtbij Hilversum. In Den Haag ben ik gaan werken voor het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en later nog in Utrecht bij Rijkswaterstaat (als directeur Communicatie en Strategie, red.). En toen was het 2018, ik was 58 jaar, en was toe aan één laatste stap. De grote vraag was alleen wat ik zou willen doen.”

Cirkel is rond

Op een soort van vacaturebank trof zij vervolgens de vacature van directeur-rentmeester van het GNR. “Ik zei tegen Frans: ‘Hier ga ik op solliciteren. Vervolgens mocht ik op gesprek komen en na een paar gesprekken was het zover. Van de eerste stapjes op de heide, als Erfgooiersdochter. De liefde voor de natuur. De studie biologie. De omzwervingen rond de wereld. En nu dit. De cirkel is rond. Het doel van het Goois Natuurreservaat is ook om ‘ten eeuwigen dage’ de natuur te beschermen en te behouden. En ik ben directeur-rentmeester. En als rentmeester wil je, in Bijbelse zin, de natuur in goede staat overdragen aan toekomstige generaties. Daarnaast wil je, in financiële zin, iedere euro zowel doelmatig als rechtmatig goed besteden. Ik doe mijn uiterste best om aan beide betekenissen te voldoen.”

En dat goed overdragen van de natuur is helemaal niet zo eenvoudig, beseft Kos. Zij geeft aan dat de doelstelling van het GNR enerzijds het in stand houden is van de Gooise natuur, tegenwoordig 2.850 hectare groot. Anderzijds moeten de Gooise inwoners juist van die natuur kunnen genieten. “Simpelweg een hek eromheen zetten gaat niet. Dat willen wij ook niet. Maar tijdens corona hebben wij gezien hoe waanzinnig druk het was. Zo veel mensen hebben kunnen zien hoe mooi het hier is. Maar onze boswachters zijn ook heel druk geweest met mensen uitleggen dat je niet zomaar je tent kunt neerzetten of overal kunt picknicken of voetballen. En wij hebben daarnaast hele keukens en flink wat bouwafval aangetroffen, omdat mensen dit niet naar de afvalscheidingsstations van de GAD brachten. Daar stonden toen ook lange files.”

Ongelooflijk interessant

Juist het afgelopen anderhalf jaar - tijdens corona dus - was het lastig en ‘keihard werken’ om een goede balans tussen enerzijds behoud van de natuur en anderzijds recreatie te vinden. Aan de andere kant is het ook een kans, beseft Kos, om het GNR als ‘groene oase binnen een stedelijke omgeving’ nog beter op de kaart te zetten. “Dat de Gooise natuur wordt omringd door stedelijk gebied is ongelooflijk interessant. Al die eeuwenoude landschappen. Archeologisch en geologisch ook zeer bijzonder. De diversiteit van de natuur. Dat maakt het ook interessant voor andere organisaties. Wat bij ons lukt kan elders ook.”

‘Voor heel veel mensen is de natuur vanzelfsprekend, maar die natuur is niet vanzelfsprekend’

Als directeur-rentmeester is Kos eerste adviseur van het bestuur van Stichting Goois Natuurreservaat en vormt zij de schakel tussen het bestuur en de werkorganisatie, staat op de website van het GNR. “De directeur-rentmeester geeft leiding aan de werkorganisatie, voert het vastgestelde beleid uit, en zorgt dat het bestuur goed op de hoogte blijft van actuele zaken.” Trots is Kos op het team van ‘heel professionele mensen’. De passie die hier is. Het feit ook dat door het realiseren van natuurverbindingen het aantal dassen in de natuur groeide van vier in de jaren tachtig naar bijna tweehonderd nu. “Ik zou willen dat meer mensen dat zouden weten. Kijk, voor heel veel mensen is de natuur vanzelfsprekend, maar die natuur is niet vanzelfsprekend”, stelt Kos. “Die groene oase is zo uniek.”

Kos stelt daarbij dat het regionale GNR weliswaar een gelijkwaardige organisatie is ten opzichte van de grote landelijke clubs, toch is er nog veel onbekendheid. En verwarring. Zo kreeg een medewerker recent de vraag vanuit haar omgeving of het nu vervelend is dat haar werk is verhuisd van ‘t Gooi naar Amersfoort. Maar het GNR is helemaal niet verhuisd naar Amersfoort, dat is namelijk Natuurmonumenten. Volgend jaar, als het Goois Natuurreservaat negentig jaar bestaat, is het de bedoeling om hier flink mee uit te pakken. Kos zelf heeft het over ‘een profileringscampagne’. 

Klimaatverandering

En ja, Kos maakt zich zorgen over de toekomst van de natuur. Alle mensen, zegt zij, die werken bij een natuurorganisatie maken zich zorgen. De gevolgen van de klimaatverandering staan regelmatig op de agenda tijdens de verschillende bestuursoverleggen. Daarbij benadrukt Kos dat steeds meer mensen uit de grote steden in deze regio willen wonen, juist vanwege die natuur. En als de natuur in gevaar komt, bijvoorbeeld door plannen vanuit de politiek voor woningbouw of de aanleg van een tunnel door of weg over de hei, springt men op de bres voor die natuur. “De natuur heeft geen stem, dat zijn wij.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

Foto - © Foto Miché / Bastiaan Miché

Ander punt van zorg is het vertrek van Amsterdam en de provincie Noord-Holland uit het GNR. Kos is uiteraard goed op de hoogte van deze kwestie, maar heeft er vertrouwen in dat de organisatie hier sterker uitkomt. De ‘kleine en compacte organisatie’ is nu ‘redelijk op orde’. Er is zelfs voor het eerst sinds 1932 een fondsenwerver. “Het zou mooi zijn als wij mensen kunnen verleiden om ons te steunen, dat zij met een autosticker op de wagen aangeven trots te zijn op het GNR. Die natuur verbindt ons. Dat moeten wij met elkaar beschermen. En nogmaals, die natuur is niet vanzelfsprekend.”

Honden

Een maatregel om de druk op die natuur terug te dringen is het weren van grote groepen honden. Het gesprek met Kos vindt plaats drie dagen voordat er maximaal drie honden per begeleider de natuur in mogen. Het betekent dat de hondenuitlaatservices met grote groepen viervoeters niet meer welkom zijn. Het besluit leidde eind vorig jaar - toen de maatregel wereldkundig werd gemaakt - tot veel ophef. Toch blijft Kos vinden dat het GNR ‘ontzettend hondenvriendelijk’ is en er nog heel veel gewoon mag. “Maar er zijn heel veel hondenbezitters die zeggen dat hun hond niks doet en daarom wel los mag lopen. Niet dus. Honden verstoren van alles.”

‘Ik ga fluitend naar mijn werk’

Op de vraag wat nu haar favoriete plekje is, denkt zij er eerst aan het politiek correcte antwoorden dat dit wisselt. Het hangt af van de periode. Maar uiteindelijk kiest zij voor het ‘eerlijke antwoord’ en dat is toch de Westerheide, met name in augustus. Daar was zij vroeger als kind vaak ook en bovendien is er ‘het gevoel van oneindigheid’. “De mensen om mij heen zijn allemaal stikjaloers op mijn baan. Zij weten ook dat dit bij me past. Ik ga fluitend naar mijn werk. Dat is altijd zo geweest, maar nu is het net iets meer. De mensen die hier werken weten zo veel; hebben bijvoorbeeld zo veel verstand van vogels. Het plezier in het werk spat er vanaf. Het idee dat ik daarvoor mag werken. Prachtig.”

Over het Goois Natuurreservaat
Het Goois Natuurreservaat beheert en beschermt de natuur in het Gooi al sinds 1932. Bossen, uitgestrekte heidevelden, zandverstuivingen en historische akkers. Een groene oase van ruim 2.800 hectare in een sterk verstedelijkte omgeving. Waar nog veel zeldzame planten en dieren voorkomen: dopheide, klokjesgentiaan, marters, dassen en nog veel meer. Zoiets waardevols mag niet verdwijnen, stelt het GNR in een oproep: “Wij willen dat iedereen van de Gooise natuur kan blijven genieten. Nu én straks. Doe met ons mee als donateur, vrijwilliger of bedrijf. Kijk op gnr.nl/steun voor alle mogelijkheden.